Marie van de Middelhaai houdt voor de 24ste keer Open Monumentendagen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 24 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: Aachter de heg.

Ja, méénsen, ’t is bekaant wir zó wèèd: de Ópen Mónementedaog kómen d’r wir aon. Ditte jaor is ’t thema: Vèèrkraachtig èèrfgóéd, in tijjen van onzékerte. Nou, dè gàò krek vèùr m’n bóéderijke-n-op. Hier is ’t verrekkes onzéker wè-t-er ammel te gebeuren stàò. Zal ’t hier nou echt vernaggeld gàòn worren dèùr medèèrn húís of krèèg m’n bóéderijke de zékerte dè se ’n lèèvedeg museumke kan blèèven in ‘n 19de-îwse bóerderijbiótóóp en kan óóns Marie volleged jaor gewóón d’r zilveren Ópen Mónementedaog vieren? Ik maag ’t lijen. Gullie ók?

Ès ge ’t hier nog nóòt gezíén hèt, wor ’t onderaand tèèd dè ge nou toch ‘es komt kèèken, want ge wit óit nóit nie hoe-g-’t hier volleged jaor ammel schaait. Ik wil mi Drieke-n-ùìt d’n Hoek toch al mer vaast ‘ne klompendaans gàòn àònleren vèùr ’t geval dè. .. Aalt blijmoedeg blèèven, war, en vèèrkraachteg.

Op zàòterdag de 12de hemme de Kèènder Ópen Mónementendag van 12 ure tot half 5, dan maagen de kèènder grust d’r (grut)vaoder en/of -móéder meebringen, hór. We gàòn onder aandere knapzakken maoken, mi ‘ne knéúp àòn ’n touwke spéúlen en aander aauwverwetse dinger dóén. Ge kant ók wir ‘ne cent verdíénen mi emmers èèkeltjes raopen vèùr de *kosjkes!

Op zondeg d’n 13de hemme de Ópen Mónementendag van 12 ure tot 16 ure vèùr de gróòten, die grust d’r kèènder mee maagen bringen. Ge kant dan ’t bóéderijke van binnen en van búíten bekèèken, ‘t kuierpaoike belópen en ók ’t bongerdje mi de aauwverwetse bleurebumkes zíén. Om 16 ure is ’t wir *èèrfhúís (vèùr de Hàòrstéég: aarfhúís) mi Jaonus van de Notaores en z’n sicceteresse.

Baai de daog zal óóns Marie om half 5 afslúíten mi liekes op d’n dam. D’r is hîl d’n dag volop koffie, (kruije)thee, vlierblumkeslimmenaode, aauwwèèvekoek en arrekescake vèùrraodeg. Dus … ge wit er nou van, war!

Aachter de heg

Ge lópt op straot, ge het gin tèèd

ge lopt hîl rap ùìt hàòsteghèèd

Ge kekt nie hier, mer inkelt daor

En ge wordt niks nie gewaor

Mer aachter de heg, maaidoreheg

Daor lig ’n schôn palèès

’n Bóéderij, moeshof d’r bij

’n Stukske paradèès

Zo gàò-g-’t aalt: hàòstege spoed

Ge kekt alléén waor ge wézen moet

Ge lópt vèùrbij àòn véúlerlei

Ge ziet gin ins die bóéderij

Mer aachter de heg, maaidoreheg

Daor lig ’n schôn palèès

’n Bóéderij, moeshof d’r bij

’n Stukske paradèès

Màòkt toch ‘es tèèd en kekt ‘es rond

aanders zedde zó terstond

awir vèùrbij, niks nie gezíén

van toch de moeite wèèrd meschíén

Want aachter de heg, maaidoreheg

Daor lig ’n schôn palèès

’n Bóéderij, moeshof d’r bij

’n Stukske paradèès

Woorden ùìt m’n woordeboek:

kosjkes = varkentjes

èèrfhúís = vroeger een soort veiling van spullen na ’t overlijden van oude mensen

Houdoe, war. Marie

Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,

www.marievandemiddelhaai.nl, middelhaai@live.nl