Marie van de Middelhaai geeft voor ‘t 24ste jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 24 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lieke: Zaolege zondegsrust.
Wè-j-ik nou toch heb meegemàòkt, méénsen, méénsen, ’t is bekaant nie te geléúven. ’n *Tijke trug, ’n goei virtien daog, vroeg ‘ne Pieter Busman, ’n kaaigezelleg menneke van ’n jaor of 31, om van mèèn ’n filmke te maoken. Ge filmt mer, zéén ik. Hij kwaam en zéén dè-t-ie drie en ’n half uur onderwéges gewist waar. Waor komde gij dan vandaon? vroeg ik. Ùìt Gróningen! Man, man! D’irste half uur déén-t-ie z’n *geraai ammel nir zetten en instellen. Hij waar gruwelek neisgìèreg nàòr hoe ik hier lèèf en vroeg honderdúít. Om dàòrom zemme èènek nie véúl wijer dan ’n bakske thee gekómen. Vèùr ’n gewóón rondleiding ha-t-ie gin tèèd, want hij moes nog wijer. Hij is mi ‘ne *sjars dèùr m’n bóéderijke gelópen. Hij hi inkelt óóns Spikkeltje gezíén, m’n kiepke; hij hè nog gin îns in de gaoten dè’k 3 katten heb. Hij kos er mi z’n verstaand mer nie bij, dè-j-ik ’t lèèven hier ‘n 9 plus gééf onderwèèl ik bekaant gin centen heb en zó góéd ès gin medèèrn illektriek geraai. Ik zè rèèk van binnen, zéén ik ‘em, ik geniet grôts van de klenste dinger en lèèf mi respect vèùr de netuur. Dè is ‘t.
Hij hè z’n filmke *’s aanderendaogs op wéét ik ’t ammel weffer k’naolen, of hoe dè ók hiet, gezet. Ik kréég ’t van alleman te heuren: instagram, tiktok, linked in, dumpert, facebook, youtube. In ’n drie daog tèèd is dè filmke alles bè mekare 6 miljóén keren bekéken! Sééns wor ik hier platgebeld, kómen d’r méénsen nàòr hieren óveral vandaon: ùìt Antwerpen, Gelderlaand, Utrecht, Amsterdam; sommegte nog wel op de bonnefooi! Man, man, ’t moet nie gekker worren! Méénsen óveral vandaon war, mer wethaauwer Ton Pulles van historisch èèrfgóéd of groepen vèèf van óóns scholen gewóón ùìt óóns geminte, die ik baai al ’n pàòr keren hier ùìtnódegde, die hè’k hier nog aalt nie gezíén. Begrepte gullie dè nou?
Ik ha-g-‘t wel ’n bietje gehaad mi al die drukte, heb de zondeg hil d’n dag d’n hóren neffe de tillefóón gelééd en zè mi-j-’n lekker bekske thee en ’n worstebróike búíten in ’t zunneke bè de déèldeuren gàòn zitten, briefke op m’n *hekketje: Vandaog geslóten. Ik heb ‘ne zaolege zondegemèèregen gehaad. D’r schóót zomèr ’n nei lieke in m’ne kop: Zaolege zondegsrust:
Zaolege zondegsrust
De zon die-j-‘ew wakker kust
Zó lekker stil
Krek wè-j-ik wil
Zaolege zondegsrust
Zaolege zondegsrust
D’n dag die gloort
Stàò àòn de poort
Zaolege zondegsrust
Zaolege zondegsrust
Ik wins jullie ok ammel zoalege zondegen!
Houdoe, war. Marie
Woorden ùìt m’n woordeboek:
tijke = tijdje
geraai = gerei
mi ‘ne sjars = op ’n vaartje
’s aanderendaogs = de volgende dag
hekketje = hekje
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,