Het afgelopen weekend werd stilgestaan bij gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog in de gemeente Heusden. Vrijdagmiddag werd in Drunen de bevrijding van de regio door de Schotten herdacht. Zaterdagavond stond de stadhuisramp in de vesting centraal. Met de herdenkingen werd een relatie tussen het verleden en heden gelegd.

Door Hans van den Eeden

Op indrukwekkende wijze zijn zaterdagavond de 134 slachtoffers van de Stadhuisramp in Heusden herdacht. Honderden mensen woonden in de Catharijnekerk de jaarlijkse herdenkingsdienst bij. Daar werd namens het gemeentebestuur door locoburgemeester Thom Blankers stilgestaan bij deze pijnplek uit de geschiedenis van de vesting. De indrukwekkende herdenking werd met het St. Blasiusgilde en de Cantorij met het zingen van liederen ondersteund. Bijzonder was de bijdrage van Rixt Leddy, die in de traditie van haar vader John een voordracht hield. Na afloop volgde onder het luiden van de klokken en tromgeroffel een stille tocht naar het monument, een herdenkingssteen pal voor het voormalige stadhuis. Bij het monument van de Stadhuisramp werden 134 kaarsen geplaatst. Deze herdenking is in het collectief geheugen van Heusden gegrift. Jaarlijks zijn leerlingen van de groepen 7 en 8 van de Johannes Paulusschool actief bij deze herdenking betrokken.

Gedenksteen

Tijdens de herdenking werd de adoptie van de Gedenksteen door de leerlingen van groep 8 overgedragen aan groep 7. Bij de gedenksteen vond een korte ceremonie met kransleggingen plaats. Indrukwekkend was het blazen van de Last Post en de presentatie van het Gilde St. Blasius. Na afloop van de herdenking bezochten velen het Hervormd Centrum De Open Hof. Hier werd bevestigd, dat de verbinding van het drama tussen generaties groot is. Slechts enkele nog levende mensen hebben als kind de stadhuisramp meegemaakt. Tijdens de informele bijeenkomst werden door de aanwezigen de feiten en belevingen gedeeld. Hierbij werd door velen een verbinding tussen het verleden en het heden gelegd. Hieruit blijkt, dat de nacht van 4 op 5 november 1944 voor de inwoners van de vesting een levend thema is en blijft. Naast het historische stadhuis werd ook de toren van de Hervormde Catharijne en de Rooms-Katholieke St. Catharinakerk en de Lutherse kerk opgeblazen. Voor hun aftocht over de Bergsche Maas bliezen Duitsers door de opmars van de geallieerden tal van hoge gebouwen op. De Duitsers deden dit om te voorkomen, dat deze posten als uitkijktoren zouden worden gebruikt. Dat gold voor de St. Catharinakerk, de Catharijnekerk, de Lutherse en de St. Trudo kerk in Herpt. Ondanks de bevrijding was de emotionele schade, door het overlijden van tien procent van de Heusdense bevolking, onherstelbaar groot.

Schotten

Vast staat, dat het enkele uren had gescheeld of de stadhuisramp was voorkomen. Dit bleek vrijdagmiddag bij de herdenking bij het Pijlmonument ter hoogte van de Steegerf in Drunen. Dit is de locatie waar op 4 november 1944 de bevrijding van de huidige gemeente Heusden startte. Eenheden van de 51ste Highland Division staken met canvasbootjes het afwateringskanaal over. Dit om Drunen, Heusden en Elshout te bevrijden. Deze operatie genaamd ‘Gay Fawkes’ luidde de daadwerkelijke bevrijding van de huidige gemeente Heusden in. Dit jaar adopteren scholieren van de Basisschool De Duinsprong het Pijlmonument. Zij namen de adoptie over van Basisschool De Groene Bogen. Als voorbereiding kregen de scholieren verhalen over de Tweede Wereldoorlog te horen. Deze herdenking stond onder leiding van Adrie Verboord van de Heemkundekring Onsenoort. Hierbij werd het woord door betrokkenen en locoburgemeester Thom Blankers gevoerd.

Veteranendag

Op 27 oktober werd ook de jaarlijkse lokale Veteranendag in Heusden bij het Algemene Herdenkingsmonument op het Zuiderbolwerk gehouden. Tijdens een bijeenkomst werd samen met veteranen terug gedacht aan hun missies. Verder was er tevens gelegenheid om andere veteranen te ontmoeten. De herdenking stond onder leiding van aalmoezenier Sanneke Brouwers. Namens het gemeentebestuur sprak locoburgemeester Martijn van Esch de veteranen toe. Het programma startte met de herdenking bij het Zuiderbolwerk in de vesting Heusden. Bij het algemeen herdenkingsteken werden bloemen gelegd ter nagedachtenis aan militairen, die bij missies het leven verloren. Daarna kwamen zij in het bezoekerscentrum van Heusden samen. In de gemeente Heusden wonen circa 280 veteranen. Mannen en vrouwen, jong en oud, die in opdracht van de Nederlandse regering op een missie in het buitenland zijn geweest. Als blijk van waardering en respect wordt er jaarlijks een lokale Veteranen dag voor deze groep georganiseerd.