Heusden is de expositie over het’ mooiste plekje’ nog niet vergeten. Vestingbewoners werden uitgenodigd om op een creatieve wijze hun ervaringen te delen. Tijdens de feestdagen maakten velen daarvoor een ommetje langs een van de plaatsjes: Het Antoniusbeeld aan de Demer.

Door Hans van den Eeden

Jan Sprangers is in de ban van het beeld van St. Antonius. Hij is als vrijwilliger in het zorgcentrum actief. Voor hem staat het beeld als symbool voor de zorg voor senioren. Het is bekend: Katholieken leven met een knipoog naar hun beschermheiligen. Iedere heilige heeft zijn eigen ‘aandachtsgebied’. Sint Antonius van Padua (1195-1231) is een bekende ‘Heusdense heilige’. Met name in katholieke kringen wordt Antonius aangeroepen om verloren zaken terug te vinden. “Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik mijn sleutels vind’ blijft anno 2024 actueel. De bekende Limburgse band ‘Rowwen Hèze’ oogst veel succes met hun lied over deze ‘beste vrind’. Tijdens hun optredens swingt en klapt het publiek ter ere van St. Antonius mee. Duidelijk is, dat Antonius in Heusden niet is vergeten. Dat geldt in ieder geval voor Jan Sprangers. Bijzonder aan Sprangers is, dat ondanks dat hij in Drunen woont, zijn verbondenheid met Heusden groot is. Dat komt met name omdat zijn schoonmoeder liefdevol in haar laatste levensjaren in het zorgcentrum is verzorgd. Gezien zijn betrokkenheid werd hij in het zorgcentrum als vrijwilliger actief. Na haar overlijden bleef hij bij het zorgcentrum betrokken. In verband met zijn verbondenheid met zijn ‘beste vrind’ St. Antonius knapte hij het beeld op en maakte het schoon.

Expositie

Tijdens een onlangs gehouden expositie van ‘Beleven in de Vesting’ leverde Sprangers in bemoedigende woorden een bijdrage hieraan. Hierbij ging hij in op de bijzondere plek van het zorgcentrum. Dit met het beeld van St. Antonius en het bankje in het middelpunt. Hierbij gaat het om waardering en de zorg van de medewerkers. Ook de veiligheid onder bescherming van St. Antonius waardeert hij.

Het Antoniusbeeld heeft een bijzondere geschiedenis. Het was pastoor F. van der Poel, die Mgr. Zwijsen, de bisschop van den Bosch, erop beriep dat de Zusters van Liefde zich in Heusden zouden vestigen. Want er was in zijn Catharinaparochie dringend behoefte aan onderwijs voor meisjes. Zijn wens kwam pas in vervulling toen in 1856 uit de nalatenschap van de weduwe Boll-Bax een grote som van 40.000 gulden beschikbaar kwam. Met name oudere Heusdenaren herinneren zich nog haar monumentale graf, dat jarenlang op de speelplaats van de Fatimaschool heeft gestaan.

Paleis Soestdijk

De zusters vestigden zich op 20 oktober 1857 in het fonkelnieuwe gebouw aan de Demer, later Singel 2. Het klooster komt in de kronieken onder de naam ‘Huize Antonius onder bescherming van O.L. Vrouw van de Heilige Rozenkrans’ voor. De zusters startten betrokken onder andere met onderwijs. Ook was er een bescheiden ziekenhuis. In Daarna begon de bouw van een gasthuis op een terrein achter het liefdesgesticht. Dit naar een ontwerp van de gemeentearchitect van Heusden, Jan de Leeuw. Het werk werd voor 32.445 gulden gegund aan de gebroeders Adrianus en Marinus Boeren. Later werd een begin gemaakt met de voorbereiding van de bouw en vond de aanbesteding plaats. Ook werd het fraaie hekwerk aan de Demer ingeplaatst. Het hekwerk is van Paleis Soestdijk afkomstig. In oktober werd de eerste steen voor het gasthuis door deken Van Bijnen gelegd. Op 18 maart 1886 werd het huidige Antoniusbeeld, dat in Tilburg was vervaardigd voor de prijs van 300 gulden, aangekocht. Het beeld weegt 800 pond en werd voor de gevel van de pastorie geplaatst.

Maria of Bavaria?

Verschillende verbouwingen, door verwoestingen tijdens de nadagen van W.O II, vonden er plaats. Stoer en fier bleef de heilige Antonius jarenlang midden tussen de puinhopen overeind. In Heusden heerste in deze periode een sfeer van Roomse blijheid. Dit werd met processies dwars door de vesting bevestigd. Deze roomse sfeer van Keurig Kwiek en Katholiek kreeg door de Maria Broederschap Heusden-Kevelaer, opgericht in 1784, extra accent. Jaarlijks trokken vele Heusdenaren te voet naar Kevelaer. In 1982 vertrokken nog vier autobussen vanuit het Burchtplein naar Kevelaer. “Komen ze voor Maria, Bavaria of allebei?”, vroeg de Brabantse zanger Gerard van Maasakkers zich met een glimlach af. Naar verwachting zullen velen ‘Maria van Heusden’ in het Stiltecentrum het komende jaar een bezoek brengen.