In derde klassen bespreken we met de leerlingen de kern van het vak levensbeschouwing: elkaar leren ver-staan. Ver-staan wordt expres geschreven met een verbindingsstreepje. In de onderstaande acht punten heb ik deze visie op het goed met elkaar omgaan uitgewerkt. Al meer dan tien jaar maken leerlingen hierbij de meest mooie collages (en meningen). Graag wil ik al mijn leerlingen bedanken voor hun open perspectief én voor hun creatieve inzet voor het vak levensbeschouwing (en indirect daarmee ook voor burgerschapsvorming).
Elkaar goed ver-staan in acht stappen
1. Twee of meer partijen hebben een meningsverschil of conflict (zij staan dan tegenover elkaar).
2. Iedereen zit in eerste instantie ’gevangen’ in zijn eigen beleving. Je loopt hierbij het gevaar in een gesloten perspectief te geraken (je staat dan helemaal vast op je eigen stand-punt).
3. Verstaan gebeurt doordat één partij bereid is één been uit te strekken naar die ander (= vér-staan). Hiermee wordt bedoeld dat éen partij bereid is om naar een ander te luisteren om zijn of haar standpunt te begrijpen, ook als de ander daar nog niet toe in staat is (de mentale spagaat).
4. De eerste partij begrijpt die ander nu en komt die ander (in meer of mindere mate) tegemoet.
5. Die andere partij voelt zich nu begrepen en gerespecteerd (al kan dat soms heel lang duren, geduld is dan belangrijk).
6. Dat begrepen en gerespecteerd worden maakt meestal een positieve kracht (= welwillendheid) los waardoor die ander ook bereid wordt de eerste partij te willen begrijpen en tegemoet te komen: die andere partij strekt zijn been nu ook uit naar de eerste partij\.
7. Zo ontstaat een wederkerige positieve verstand-houding (= elkaar ver-staan)
8. Hiervoor is dus wel van BEIDE kanten de bereidheid nodig om water bij de wijn te doen!
Meningen van leerlingen over ‘ver-staan’
”Mijn mening is dat ik het heel mooi en duidelijk uitgelegd vind. Iemand ver-staan en de verschillende perspectieven komen goed naar voren en worden helder beschreven. Ik heb nu geleerd wat ver-staan is en kijk nu anders naar mensen hun mening voordat ik mijn uitspraak doe. Ik doe een mentale spagaat en geef advies in plaats van luisteren maar niet ’horen’.”
”Ik vind het belangrijk dat mensen weten wat perspectief is, want dan kunnen mensen beter met elkaar omgaan en op een respectvolle manier met elkaar omgaan. Want als iedereen een gesloten perspectief heeft en geen open perspectief dan zijn sommige dingen onmogelijk, zoals wetten maken want daar moet je voor discussiëren en dat is eigenlijk gewoon onmogelijk als iedereen een gesloten perspectief heeft. Ik vind het ook belangrijk dat mensen elkaar leren verstaan, want soms verwachten mensen heel veel dingen van anderen, terwijl dat dan heel onrealistisch voor die anderen.”
”Veel mensen denken dat het belangrijk is om naar anderen te luisteren en hun kant van het verhaal te begrijpen voordat je je eigen mening vormt. En dat zie je ook terug in uw verhaal zoals veel anderen dingen. Als het gaat om argumenten vinden velen dat het belangrijk is om respectvol om te gaan. Bij onderhandelen denken veel mensen dat naar elkaars wensen luisteren de beste manier is om tot overeenkomst qua antwoorden te komen. Maar het is ook natuurlijk handig als je in de voetstappen van de ander gaat staan en erover na gaat denken over de gevolgen en of de redenen ook daadwerkelijk van toepassing zijn.”
”Zelf vond ik het maken van een collage hierbij heel inspirerend; het doel er achter is ook heel mooi. Het is heel belangrijk dat de mensen weten dat het belangrijk is dat je niet direct moet vol houden dat jouw standpunt het beste is. Het is belangrijk om ook uit je comfortzone te gaan en een keer te bedenken dat er meerdere mogelijkheden zijn, dus heb ik er van genoten om zo iets inspirerends te maken met een mooi beeld van de ’mentale spagaat’. Ik vind dat iedereen dat moet begrijpen en het belangrijk is dat wij het begrijpen. Verstaan is ook heel belangrijk. En dus moet iedereen ook proberen te begrijpen, dus weer die ’spagaat’.”
Dr. Bill Banning
Docent levensbeschouwing d’Oultremont College Drunen (OMO)