De Brabantse Milieu Federatie (BMF) en de werkgroep de Haarsteegse Wiel tekenen op 15 september bezwaar aan tegen de plannen van de gemeente om een recreatieaccommodatie te gaan aanleggen. Men wijst er op, dat dat plan eerst door het College van Gedeputeerde Staten van Noord Brabant moet zijn goedgekeurd. Op 2 november 1977 bericht de Provincie aan de gemeente Vlijmen, dat er eerst een verklaring van de Provincie aanwezig moet zijn van het verlenen van geen bezwaar. Het besluit voor het krediet voor het recreatieplan is vanwege het ontbreken daarvan verdaagd. Op 30 november 1977 krijgen de werkgroep en de Milieufederatie bericht van Gedeputeerde Staten, dat er geen goedkeuring is gegeven aan het besluit van de gemeenteraad voor een krediet van ƒ 300.470,- voor de uitvoering van het recreatieplan voor de Haarsteegse Wiel.

Bestemmingsplan

Op 7 maart 1978 komen het gemeentebestuur, de Brabantse Milieu Federatie en de werkgroep voor nader overleg bij elkaar. Het is de bedoeling volgens de Milieufederatie om op basis van de voorgeschreven procedures te komen tot een lange termijn visie ten aanzien van het gebruik. Uitgangspunt is toe te werken naar een natuurgebied met beperkte recreatiemogelijkheden. Slotconclusie van het overleg is dat er een beheers- en bestemmingsplan dient te worden opgesteld. Naar aanleiding van het overleg heeft Staatsbosbeheer zich bereid verklaard een eenvoudig plan op te stellen voor direct te nemen maatregelen. Aansluitend wordt er gewerkt aan een bestemmingsplan.

In april stuurt de gemeente een brief aan de werkgroep waarin ze hun aantijgingen van onzorgvuldig bestuur en het achterhouden van informatie voor kennisgeving aannemen en men vindt de brief sfeer bedervend. Men moet soms een compromis sluiten en daarbij worden alle belangen, natuurbehoud en recreatie, tegen elkaar afgewogen. Het bezwaarschrift heeft kennelijk geresulteerd in opschorting van de plannen en de gemeente is van al haar plannen afgestapt om recreatieve voorzieningen aan te brengen bij de Haarsteegse Wiel. De bewaard gebleven archieven geven daarover geen verdere informatie.

In mei 1980 is er overleg tussen de gemeente en vertegenwoordigers van o.a. de Brabantse Milieu Federatie, Staatsbosbeheer, de werkgroep Haarsteegse Wiel en het Stadsgewest ’s Hertogenbosch met als hoofdthema de lange termijnplanning met betrekking tot de Haarsteegse Wiel, geconcretiseerd in een planologische vertaling. Het is de bedoeling volgens burgemeester Van Greunsven, om ondanks de uiteenlopende doelstellingen tot een gezamenlijk standpunt te komen dat vertaald kan worden in een bestemmingsplan. Volgens het Stadsgewest is de Haarsteegse Wiel in het structuurplan als recreatieproject afgevoerd, omdat het Engelermeer voldoende opvangmogelijkheden biedt als dagrecreatie. Uit contacten met het Ministerie van CRM blijkt, dat subsidievoorwaarden van destijds, waarbij de recreatieve functie 20 jaar gehandhaafd dient te blijven, niet meer als zodanig wordt gehanteerd. Uitgangspunt is dat het plan met betrekking tot het Engelermeer wordt uitgevoerd. Er moet een bestemmings- en een beheersplan komen, en de recreatie moet worden afgebouwd. De Haarsteegse Wiel opnemen in het bestemmingsplan Natuurgebieden is niet meer mogelijk, omdat dat bestemmingsplan de fase van vooroverleg al gepasseerd is. Voor de Wiel moet dus een afzonderlijk bestemmingsplan gemaakt worden. Er ontstaat vervolgens een discussie over hoe men de recreatie bij de wiel kan beperken en welke maatregelen daarvoor nodig zijn.

Beheersplan Natuurgebied Haarsteegse Wiel 1981-1990

De regulering van de waterstand wordt eveneens besproken. Het waterschap wil die met een technische voorziening reguleren en Staatsbosbeheer wil dat elke technische ingreep achterwege blijft, de waterbeheersing dient op geheel natuurlijke wijze te geschieden. Door het waterbeheer langs natuurlijke weg te laten functioneren, sterven de populieren die in het gebied niet thuis horen langzamerhand af en later kan dan passende vegetatie zoals elzen- en wilgenbos worden aangeplant. De roekenkolonie loopt geen gevaar, want die kan zich bijvoorbeeld verplaatsen naar het gebied rond het kasteel te Nieuwkuijk.

De burgemeester concludeert, dat er op korte termijn een bestemmingsplan ontwikkeld dient te worden en dat een beheersplan dient te worden ontworpen.

Als gevolg van het overleg stuurt het Stadsgewest ’s Hertogenbosch in december het beheersplan Natuurgebied Haarsteegse Wiel 1981-1990 naar de gemeente Vlijmen.

Met dit plan komt er in feite een definitief einde aan het getouwtrek tussen de gemeente Vlijmen en de diverse instanties en de werkgroep over hoe om te gaan met de Haarsteegse Wiel. Het ambitieuze recreatieplan van de gemeente Vlijmen is langzaam, dankzij de inzet van de werkgroep, een zachte dood gestorven. In januari 1984 wordt het beheersplan en in februari 1985 het bestemmingsplan voor de Haarsteegse Wiel in de gemeenteraad vastgesteld. Hiermee is definitief een einde gekomen aan de zwembadfunctie van de Haarsteegse Wiel.

Epiloog

Al met al is de zwembadgeschiedenis van de voormalige gemeente Vlijmen een mooi voorbeeld hoe de maatschappij zich in de loop der jaren ontwikkeld heeft. In het begin was zwemmen voor vrouwen een utopie, later tot ver in de jaren 50 werden de mannen en de vrouwen strikt gescheiden. Zelfs een mannelijke badmeester aan de vrouwenkant kan volgens de burgemeester niet. Met de verandering van de maatschappij is de strikte scheiding tussen de vrouwen- en mannenafdeling steeds verder opgerekt en later gelukkig geheel opgeheven.

Wij zien in de loop der jaren de accommodatie vanwege dezelfde veranderingen steeds verder verbeterd en aangepast worden aan de eisen van de tijd. Omdat de mensen steeds mobieler worden (eerst brommer, later auto) worden andere recreatievoorzieningen (niet alleen zwembaden) steeds beter bereikbaar en langzaam wordt de behoefte aan een bezoek aan het eigen bad steeds minder. Ook de ingebruikname van het overdekt zwembad zal een negatief effect gehad hebben op het bezoekersaantal. Lange tijd is de kwestie Janus van Engelen de rode draad in het beleid omtrent de zwembaden. Voor menig bestuurder van de gemeente Vlijmen een hoofdpijndossier, met in feite alleen maar verliezers.

Dankzij de vele inspanningen van de werkgroep de Haarsteegse Wiel is de teloorgang van de Haarsteegse Wiel als natuurgebied voorkomen. Wij hebben er een mooi en uniek stukje natuur aan te danken.

Bert Meijs

bmeijs@planet.nl